Nâng cao trách nhiệm phát hiện – bồi dưỡng sáng tác trẻ (Mỹ thuật)

Nâng cao trách nhiệm phát hiện – bồi dưỡng sáng tác trẻ bổ xung vào nguồn kế cận cho hội văn học nghệ thuật-chuyên ngành mỹ thuật (Nguyễn Mỹ Đình-Bảo Lộc)

Kính thưa các anh chị văn nghệ sĩ, Kính thưa chủ tọa hội thảo

1.Đầu vào của các nghệ sĩ tạo hình trẻ (HV tiềm năng chuyên ngành mỹ thuật):

    Nhìn lại công tác đào tạo về Mỹ thuật tại các trường đào tạo trong những năm qua cho thấy lực lượng nghệ sĩ tạo hình trẻ hàng năm tăng lên đều đều. Nhưng lực lượng HV vào hội VĂN HỌC NGHỆ THUẬT chuyên ngành Mỹ thuật chẳng bao nhiêu…

    Từ sau ngày đổi mới, số lượng trường Mỹ thuật, trường có khoa đào tạo Mỹ thuật, các trường trung cấp, cao đẳng ngày càng nhiều, nhưng nhìn vào số lượng tuyển sinh hàng năm của các trường, khoa hàng năm trong cả nước, ta có thể nhận thấy ngay rằng lực lượng nghệ sĩ tạo hình trẻ tốt nghiệp từ các trường Mỹ thuật mỗi năm lên đến gần một vạn người và đó là một lực lượng cực kỳ lớn, đóng góp cho sự phát triển hiện nay và trong tương lai.

2. Những nhận định về các nghệ sĩ tạo hình trẻ:

-  Hầu hết các nghệ sĩ tạo hình trẻ mới ra trường chỉ có rất ít quan tâm đến việc sáng tác và muốn thành danh bằng việc sáng tác. Họ tham gia các Câu lạc bộ, các triển lãm Mỹ thuật, phấn đấu để vào các Hội Văn học Nghệ thuật. Tuyệt đại đa số các nghệ sĩ tạo hình trẻ tập trung vào công việc cơ quan làm công ăn lương và tự thỏa mãn với những việc làm của mình. Một số khác lại tập trung vào làm kinh tế để xây dựng một gia đình có điều kiện sống tốt hơn. Điều này không thể trách họ, bởi cơ chế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay như một cơn lốc lôi kéo không riêng các nghệ sĩ tạo hình mà cả xã hội đều đang cạnh tranh mạnh mẽ để có một đời sống tốt hơn.

-  Cho dù hiện nay thông tin đa dạng, việc cập nhật các tài liệu Mỹ thuật cũng thuận lợi hơn nhưng ngoài các thành phố lớn, các nghệ sĩ tạo hình ở các Tỉnh vùng sâu, vùng xa vẫn ít có điều kiện tiếp xúc với các thông tin về Mỹ thuật. Sách báo, tạp chí, nguyên vật liệu về Mỹ thuật rất phong phú nhưng không phải ai cũng có thể tiếp cận dễ dàng, đặc biệt là lượng tài chính cần đầu tư cũng không nhỏ trong khi đời sống đang còn không ít khó khăn.[1]

-  Một số nghệ sĩ tạo hình trẻ, ngoài sự giúp đỡ của các Hội Văn học Nghệ thuật Trung ương và địa phương, đã mạnh dạn đầu tư, tổ chức các triển lãm nhóm, cá nhân riêng để giới thiệu các tác phẩm của mình với công chúng. Một số khác được sự giúp đỡ của các tổ chức và kinh phí để tổ chức triển lãm ở nước ngoài vì các triển lãm này cực kỳ tốn kém, không phải họa sĩ nào cũng tổ chức được nếu không có sự tài trợ.

-  Từ thời kỳ đổi mới, các nghị quyết của Đảng và chủ trương của Nhà nước khuyến khích tìm tòi sáng tạo, cùng với việc du nhập các hình thức, nội dung, phong cách mới lạ từ nước ngoài.

3. Sự quan tâm đối với các nghệ sĩ tạo hình trẻ:

Một đặc điểm đáng quan tâm từ ngày đổi mới là các nghệ sĩ tạo hình trẻ tập hợp nhau thành từng nhóm, trung bình khoảng từ 5-10 người, có chung khuynh hướng sáng tác và sở thích để tổ chức các triển lãm riêng với kinh phí tự túc tại Bảo tàng Mỹ thuật hoặc các gallery. 

Hội cũng đã tổ chức một số trại sáng tác Hội họa, Đồ họa dành riêng cho nghệ sĩ tạo hình trẻ, từ Câu lạc bộ Nghệ sĩ tạo hình Trẻ, nhiều họa sĩ đã trưởng thành, có nhiều tác phẩm được giải thưởng và thành danh. Từ hoạt động trong Ban Chủ nhiệm Câu lạc bộ các nghệ sĩ tạo hình trẻ, không ít họa sĩ nhà điêu khắc khi quá tuổi nghệ sĩ tạo hình trẻ đã được bầu vào các tổ chức Hội như Ban Chấp hành Chi hội, Hội đồng Nghệ thuật các chuyên ngành...[2]

Vì vậy, dù việc bước đầu quan tâm đến các nghệ sĩ tạo hình trẻ đang được thực hiện tốt nhưng để thực sự tạo sân chơi cho các nghệ sĩ tạo hình trẻ thì vẫn cần sự quan tâm hơn nữa của Hội Văn học Nghệ thuật Tỉnh. Việc phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ trong lĩnh vực nghệ thuật tạo hình chắc chắn phải bắt đầu từ hoạt động sáng tác và công bố tác phẩm.

4. Một số đề xuất:

   Tất cả các thế hệ các nghệ sĩ, trong đó có nghệ sĩ tạo hình ai cũng có một thời trẻ trung, quan tâm đến các nghệ sĩ tạo hình trẻ, đặc biệt là các nghệ sĩ đã được đào tạo qua các trường lớp bài bản không những là trách nhiệm của các cơ quan Đảng, Nhà nước, của các cơ quan địa phương, mà còn phải có kế hoạch cụ thể thêm nữa. tôi xin đề xuất cụ thể như sau:

-  Cần có sự phối hợp giữa Hội Trung ương và địa phương, phối hợp với các Hội trong khu vực, tiếp tục tổ chức các trại sáng tác, các triển lãm các nghệ sĩ tạo hình trẻ thường xuyên và nhiều hơn, nhằm tạo điều kiện cho các nghệ sĩ tạo hình trẻ sáng tác và công bố tác phẩm, từ đó phát hiện ra những nghệ sĩ có năng lực sáng tác và đưa họ vào diện ưu tiên trong các hoạt động. Kinh nghiệm cho biết, các nghệ sĩ tạo hình nổi danh có tác phẩm tiêu biểu được nhiều người biết đến, có Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước trong lĩnh vực Mỹ thuật thì hầu hết các tác phẩm được giải đều được các tác giả sáng tác trong lứa tuổi 25 - 45 tuổi.

-  Bên cạnh việc quan tâm các nghệ sĩ tạo hình trẻ thuộc lĩnh vực tạo hình như Hội họa, Đồ họa, Điêu khắc, cần quan tâm đến các nghệ sĩ Mỹ thuật Ứng dụng, Sư phạm Mỹ thuật và Phê bình Mỹ thuật là những lĩnh vực hiện còn ít được quan tâm chăm sóc.

Cuối cùng, tôi hy vọng sau cuộc tọa đàm này chúng ta sẽ có những chương trình hành động cụ thể để hoạt động văn học nghệ thuật, trong đó có hoạt động Mỹ thuật và các nghệ sĩ tạo hình có bước phát triển mới, góp phần vào việc xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước trong thời kỳ tiếp tục đổi mới công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Xin trân trọng cảm ơn./.

---

[1] Hội Mỹ thuật Việt Nam từ năm 1996 đã có sáng kiến tổ chức triển lãm Mỹ thuật hằng năm ở 8 khu vực trong cả nước góp phần vào việc động viên sáng tác thường xuyên, lôi cuốn được các họa sĩ có năng lực và có nhiệt huyết tham gia. Từ Triển lãm Mỹ thuật khu vực đầu tiên, mỗi khu vực trưng bày năm, bảy chục tác phẩm kích thước nhỏ và đơn điệu, có nhiều tỉnh thành không tham gia thì đến năm nay, tại Triển lãm Mỹ thuật khu vực lần thứ 20 năm 2015, 63 Tỉnh, Thành đều có tác phẩm gửi tới với con số trên hai nghìn tác phẩm và được chọn trưng bày khoảng gần 2 nghìn tác phẩm. Bên cạnh những tác giả đã thành danh, có rất nhiều tác giả trẻ mới ra trường gửi tác phẩm tham gia, cũng có không ít họa sĩ trẻ đã nhận được giải thưởng. Đó là nguồn động viên sáng tác, trưng bày tác phẩm để phong trào Mỹ thuật được rộng rãi trong cả nước. Từ các Triển lãm Mỹ thuật khu vực, nhiều nghệ sĩ tạo hình trẻ đã trưởng thành.

[2] Hiện nay, với thực tế đào tạo Mỹ thuật hằng năm, hầu hết các Tỉnh, Thành đều có số lượng họa sĩ trẻ. Cùng với con số các nghệ sĩ trên 35 tuổi, Ngoài các tác giả chuyên về nghệ thuật tạo hình như Hội họa, Đồ họa, Điêu khắc như chúng ta vẫn thường thấy trong các triển lãm, đội ngũ các nghệ sĩ tạo hình chuyên về Mỹ thuật Ứng dụng với số lượng đào tạo rất lớn như tạo dáng công nghiệp (sơn mài, đồ gốm, đồ chơi trẻ em, thời trang...), nội ngoại thất (trang trí ngoại thất, sân vườn, cảnh quan), đồ họa công thương nghiệp (bao bì, nhãn hiệu...), đồ họa đa phương tiện... Còn có một đội ngũ các họa sĩ làm công tác sư phạm, đang giảng dạy mỹ thuật ở các trường phổ thông, trung cấp, cao đẳng và đại học trong cả nước (các họa sĩ này được đào tạo ở các trường và khoa mỹ thuật, có trình độ từ Trung cấp đại học…).